آيا اسلام تعدد زوجات را ابداع كرد؟
تاریخ انتشار : پنجشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۶ ساعت ۱۸:۴۳
اسلام نه تعدد را آغاز نمود و نه واجب كرد و نه مستحسن شمرد؛ ولي آن را با شرايط خاصي، مباح ساخت. اين امر حكمت ها و عللي دارد كه با توجه به متون ديني و سيره معصومان ‏عليهم السلام و منطق عقل، مي‏ توان به آن دست یافت.
آيا اسلام تعدد زوجات را ابداع كرد؟
 

به گزارش ایران اسلامی، شكي نيست كه جواز چند همسري با رعايت شرايط آن، يكي از ضروريات فقه اسلام است و شيعه و سني بر آن اتفاق نظر دارند.

 

اين امر، پيش از اسلام به طور نامحدود در ميان قبايل مختلف، امر عادي بوده و حتي برخي از بت پرستان به هنگام مسلمان شدن، بيش از ده زن و يا كمتر داشته اند. اسلام در مواجهه با آن، به هيچ وجه راه مخالفت و منع را پيش نگرفت، بلكه در صدد اصلاح و تعديل آن برآمد؛ چه اينكه الزاماتي طبيعي و تكويني در متن خلقت موجود است كه تشريع و قانون نمي‏ تواند صد در صد آنها را به ميل خود تغيير دهد.

 

خداوند متعال مي فرمايد:

«وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُوا فِي الْيَتامي‏ فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْني‏ وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُوا فَواحِدَةً أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ذلِكَ أَدْني‏ أَلاَّ تَعُولُوا»؛

 

«و اگر مي ‏ترسيد كه [به هنگام ازدواج با دختران يتيم] عدالت را رعايت نكنيد [از ازدواج با آنان چشم پوشي كنيد و] با زنان پاك [ديگر] ازدواج كنيد دو يا سه يا چهار همسر و اگر مي ‏ترسيد عدالت را [درباره همسران متعدد] رعايت نكنيد، تنها يك همسر بگيريد و يا از زناني كه مالك آنهاييد، استفاده كنيد اين كار از ظلم و ستم بهتر جلوگيري مي‏ كند»[1]

 

بنابراين اسلام نه تعدد را آغاز نمود و نه واجب كرد و نه مستحسن شمرد؛ ولي آن را با شرايط خاصي، مباح ساخت. اين امر حكمت ها و عللي دارد كه با توجه به متون ديني و سيره معصومان ‏عليهم السلام و منطق عقل، مي‏ توان به مهم‏ترين آن‏ها اشاره نمود:

1 فزوني تعداد زنان آماده ازدواج بر مردان؛

2 طولاني تر بودن «عمر زندگي جنسي مردان» در مقايسه با زنان؛

3 طولاني ‏تر بودن عمر توليد نسل در مردان در مقايسه با زنان؛

4 تمايل شديد مردان به چند همسري در شرايطي مانند عقيم بودن زن اول، علاقه شديد به داشتن فرزند و تمايلات شديد جنسي؛

5 سرپرستي و در پناه قرار دادن زنان بيوه و تأمين نيازهاي عاطفي و جنسي زنان

 

بايد دانست كه گستره چند همسري در مورد مردان هيچ گونه مشكل اجتماعي و حقوقي ايجاد نمي كند، در حالي كه اين امر درباره زنان مشكلات فراواني را به وجود مي آورد؛ مهم ترين آنان مسأله مجهول بودن نسب فرزند است كه معلوم نيست مربوط به كدام يك از همسران مي باشد.[2] ترديدي نيست كه چنين فرزندي مورد حمايت هيچ يك از مردان قرار نخواهد گرفت و توسل به وسايل پيشگيري از انعقاد نطفه به وسيله قرص و مانند آن هيچ‏گاه اطمينان بخش نيست و نمي تواند دليل قاطعي بر نياوردن فرزند بوده باشد. [3]

 

منظور از بحث فوق اين بود كه تاكيد شود «چند همسري» زائيده اسلام نبود، بلكه اسلام در مواجهه با  فرهنگ مذكور ( كه در دوران جهالت صدر اسلام وجود داشت و در دوران جهالت مدرن، با ساختار روزآمد همچنان استمرار دارد) و البته در موقعيت هاي ويژه اي كه خانواده به بن بست مي رسد، چند همسري را در دايره محدود و  با رعايت شرائط، جايز نموده است. و الا در اسلام، اصل بر تك همسري است:

 

«وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»؛ (و از نشانه‌هاي او اينكه همسراني از جنس خودتان براي شما آفريد تا در كنار آنان آرامش يابيد، و در ميانتان مودّت و رحمت قرار داد؛ در اين نشانه‌هايي است براي گروهي كه تفكّر مي‌كنند!)[4]

 

پي نوشت:

[1]  نساء/3

[2] علل الشرايع، ج‏2، ص 504

[3] رك تفسير نمونه، ج‏1، ص‏291؛ تفسير الميزان، ج‏4، ص‏195؛ پرسش ها و پاسخ‏ها دفتر هفتم، ص‏334 و سيد علي، كمالي، قرآن و مقام زن

[4] روم/ 21

کد مطلب: 111172
مرجع : انوارطاها